Leki na nadciśnienie i zaburzenia nastroju

Naukowcy z Instytutu badawczego w Glasgow opisali na łamach czasopisma Hypertension wyniki analiz na temat wpływu leków na nadciśnienie tętnicze na zaburzenia nastroju, depresję czy chorobę dwubiegunową.

Znany jest związek depresji z chorobami układu krążenia, choroby dwubiegunowej z nadciśnieniem ale do tej pory nikt nie zauważał związku zaburzeń psychicznych z lekami na nadciśnienie, które są jednymi z najczęściej stosowanych leków na świecie.

Naukowcy z Glasgow przejrzeli dane ponad 140 tysięcy pacjentów, w wieku od 40 do 80 lat, przyjmujących różne typy leków na nadciśnienie. Podzieliło ich na cztery grupy zgodnie z przyjmowanymi lekami: beta-blokery, blokery kanału wapniowego, diuretyki tiazydowe i antagonisty receptora angiotensyny (sartany). Grupę kontrolną stanowiło 112 tysięcy osób, nie przyjmujących leków a nadciśnienie w analizowanym okresie pięciu lat.

Okazało się, że osoby przyjmujące beta-blokery czy blokery kanału wapniowego znacznie częściej zapadały na zaburzenia nastroju i wymagały hospitalizacji z tego powodu niż osoby z grupy kontrolnej i dwa razy cześciej niż te, które przyjmowały sartany.

Pacjenci przyjmujący sartany rzadziej chorowali na depresję czy chorobę dwubiegunową niż ci z grupy kontrolnej. Rzadziej też wymagali hospitalizacji z powodu zaburzenia nastroju. Naukowcy uważają, że antagoniści receptora angiotensyny mogą wręcz być wykorzystywane jako leki w zaburzeniach nastroju.

Wyniki jednoznacznie pokazują, że przypisując leki na nadciśnienie tętnicze należy brać pod uwagę również stan psychiczny pacjentów i ewentualne zagrożenie depresją czy epizodem choroby dwubiegunowej.

Źródło: High blood pressure drugs impact depression, bipolar disorder, www.medicalnewstoday.com/articles/313380.php

Problem z alkoholem u osób z chorobą dwubiegunową

Chorobie afektywnej dwubiegunowej towarzyszy często uzależnienie i nadużywanie alkoholu. Amerykańskie badania wskazują, że problem z alkoholem ma 45% chorych na #ChAD. Jednocześnie u osób nadużywających alkohol przebieg choroby afektywnej jest poważniejszy, odpowiedź na leki gorsza i większe ryzyko podejmowania prób samobójczych.
Leczenie tych osób jest wyjątkowo utrudnione – kombinacja alkoholu i leków psychotropowych może wywołać skrajnie różne reakcje –

  • zwiększać lub zmniejszać odpowiedź organizmu na stosowaną dawkę,
  • nasilać działanie leków antydepresyjnych i uspokajających,
  • powodować problemy z oddychaniem
  • czy z kolei silnie podnosić ciśnienie krwi

Współistnienie obu zaburzeń – choroby afektywnej i nadużywania alkoholu – nie jest do końca wyjaśnione, a hipoteza mówiąca, że alkoholizm może wywołać ChAD nie została naukowo potwierdzona. Wydaje się, że alkohol może uspokajać osoby w manii i sprawiać im dodatkową przyjemność, w tym okresie choroby sięganie po alkohol w dużych ilościach jest symptomatyczne a jednocześnie wyjątkowo niebezpieczne. Osoby w okresie manii czy hipomanii powinny zupełnie z alkoholu zrezygnować, nie są bowiem w stanie kontrolować ilości pitego alkoholu.  Z kolei w okresie depresji alkohol przynosi krótkotrwałą ulgę, po której objawy depresji się nasilają.

Badania porównawcze wykazały, że osoby z chorobą afektywną dwubiegunową, które jednocześnie nadużywały alkoholu:

  • wymagały częstszej hospitalizacji z powodu choroby psychicznej
  • miały częstsze epizody manii i depresji
  • więcej epizodów mieszanych
  • gorzej odpowiadały na leczenie
  • częściej podejmowały próby samobójcze
  • zachorowania na ChAD u osób uzależnionych następuje we wcześniejszym wieku.

Z obserwacji wynika, że osoby nadużywające alkohol, u których później postawiono diagnozę ChAD łatwiej powracają do zdrowia. Z drugiej strony osoby u których rozpoznano zaburzenia afektywne i w konsekwencji choroby mające problem z alkoholem są bardziej zdeterminowane do walki z alkoholizmem.  Badacze wskazują, że rokowania u osób u których współistnieją uzależnienia i ChAD są lepsze niż u osób, u których uzależnienie od alkoholu współistnieje z innymi zaburzeniami psychicznymi, ze schizofrenią, głęboką depresją.

Większy problem z alkoholem mają mężczyźni niż kobiety, choroba dwubiegunowa współistnieje nie tylko z uzależnieniem od alkoholu ale i od narkotyków.

W terapii osób jednocześnie uzależnionych od alkoholu i chorych na ChAD ważne żeby nie unikać rozmowy o problemie alkoholowym rozmawiając z psychiatrą czy psychoterapeutą o chorobie afektywnej dwubiegunowej.  Możliwe są trzy drogi postępowania:

  • leczenie w pierwszej kolejności poważniejszego problemu – przeważnie jest to alkoholizm
  • leczenie obu dolegliwości w tym samym czasie ale osobno
  • leczenie jednocześnie obu problemów

Wybór musi należeć do lekarza prowadzącego pacjenta. Dobre efekty leczenia otrzymano przy zastosowaniu leków ograniczających głód alkoholowy i intensywność picia.

malgosia--alkoholMałgosia w swoim nagraniu – Alkohol i ChAD – czyli dlaczego piję – mówi – „w depresji alkohol powoduje chwilą ulgę, bo znikacie; w manii jesteście większymi bogami„.

 

 

 

Źródła:

Bipolar Disorder and Alcoholism, Susan C. Sonne
Bipolar Disorder and Alcohol Use Disorder, healthline.com

centrumdobrejterapii.pl

Napady objadania się u osób z ChAD

Napady objadania się (ang. binge eating disorder BED) – zespół kompulsywnego jedzenia –  jest to zaburzenie odżywiania się z utratą kontroli nad ilością spożywanych pokarmów. Objawiają się nadmierną, zachłanną konsumpcją, często w samotności, z poczuciem wstydu. Potrzebę nadmiernego objadania się wzmaga stres i negatywne emocje. Obżeramy się wiedząc, że potem będziemy czuć się jeszcze gorzej, a im gorzej się czujemy tym bardziej się obżeramy. Epizody powtarzają się średnio 2 razy w tygodniu przez okres przynajmniej 6 miesięcy a swoista uczta może trwać i dwie godziny. Zaburzenie to nie ma związku z bulimią czy anoreksją.

Charakterystycznymi cechami zaburzenia są:

  • niemożność przerwania jedzenia i kontroli ilości zjadanego pokarmu
  • nadmierna prędkość pochłaniania jedzenia
  • kontynuowanie mimo poczucia nasycenia
  • chowanie jedzenia na potem
  • normalne spożywanie pokarmów w towarzystwie, a objadanie się w samotności
  • jedzenie na okrągło – bez określonych godzin czy pory dnia.

Jednocześnie otyłość i napady objadania się są częste wśród osób z chorobą afektywną dwubiegunową. Amerykańscy naukowcy szacują, że 10% osób z ChAD ma również problem z napadami objadania, jednocześnie wśród tej grupy chorych choroba afektywna dwubiegunowa ma inny, poważniejszy przebieg.

Wśród wyszczególnionej podgrupy chorych częstsze są myśli samobójcze, psychozy, zaburzenia lękowe, zażywanie narkotyków i uzależnienia. Wśród osób otyłych, ze zdiagnozowanym ChAD, ale nie mających problemów z napadami objadania się częstsze z kolei są choroby cywilizacyjne – cukrzyca, choroby serca, nadciśnienie i zapalenie stawów. 

Otyłość i napady objadania się towarzyszą w szczególności kobietom z zaburzeniami afektywnymi częściej niż mężczyznom, są również bardziej nasilone w okresach niestabilnego nastroju.

Wyniki badań prowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu w Minnesocie  i Mayo Clinic w Rochesteropisano opisano na łamach czasopisma Journal of Affective Disorders.

O współistnieniu zaburzeń odżywiania z zaburzeniami afektywnymi wiadomo od dawna, wielu badaczy prowadzi w tym kierunku badania próbując dociec które z tych zaburzeń jest przyczyną a które skutkiem. Rozwiązanie zagadki związku pomiędzy zaburzeniami pomogłoby w ustaleniu skutecznej, indywidualnej metody leczenia. Jednocześnie wiele leków stabilizujących nastrój wzmaga apetyt i choć lekarze przekonują, że leki nie tuczą – pacjentom trudno zachować wagę w trakcie wieloletniej kuracji.

Źródło: www.sciencedaily.com/releases/2013/07/130725112737.htm
www.helpguide.org/articles/eating-disorders/binge-eating-disorder.htm
news.health.com/2013/07/29/bipolar-disorder-may-vary-depending-on-weight-eating-disorders/

Choroby afektywne a zaburzenia odżywiania

Choroby afektywne często współistnieją z zaburzeniami odżywiania, choć nie do końca wiadomo co jest przyczyną a co skutkiem. Badania wykazały, że u osób z ChAD częstość wystąpienia anoreksji, bulimii czy napadowego objadania się jest istotnie wyższa niż w populacji.  Zarówno za zmiany osobowości i nastroju jak i za zaburzenia odżywiania odpowiada biochemiczne rozregulowanie układu serotoninergicznego i osi podwzgórzowo – przysadkowo – nadnerczowj. To może tłumaczyć wysokie współistnienie obu zaburzeń.

Tak jak w ChAD przewijają się okresy manii i depresji tak i naprzemiennie następują po sobie okresy anoreksji i bulimii czy napadowego objadania się.

Okresowi manii towarzyszy bulimia czy chorobliwe objadanie się. U 25% pacjentów z bulimią występują zaburzenia nastroju w ChAD. Osoby z depresją chorują częściej jednocześnie na anoreksję. Oba te zaburzenia cechuje niska samoocena i nieśmiałość. Oblicza się, że 75% osób z zaburzeniami odżywiania ma epizod depresji.

Z kolei cyklotymia sprzyja otyłości i napadowym objadaniem się. Zaburzenia lękowe towarzyszą zarówno anoreksji – fobia przed byciem otyłym i wzrostem wagi jak i bulimii. Również depresji sezonowej mogą towarzyszyć zaburzenia odżywiania. W okresie zimowym notuje się znaczny przyrost masy ciała, niepohamowany apetyt na słodycze. Z kolei o okresie letnim obserwuje się u pacjentów z sezonowymi zaburzeniami nastroju okresy hipomanii, towarzyszące zaburzeniom bulimicznym z niepohamowanym objadaniem się.

Polecamy bardzo ciekawą pracę doktorską dr Katarzyny Kamińskiej – Badania kliniczne i osobowościowe pacjentek ze współistniejącymi zaburzeniami odżywiania się i chorobą afektywną dwubiegunową.

 

 

Otyłość spowodowana leczeniem

Czy zawsze przybiera się na wadze po lekach przeciwpadaczkowych i stabilizujących nastrój ?

Otyłość spowodowana leczeniemWiększość leków przeciwpadaczkowych, stosowanych także w leczeniu choroby dwubiegunowej jako leki normotymiczne (stabilizujące nastrój), w leczeniu bólu przewlekłego i migren, wywołuje przyrost wagi chorego (np. kwas walproinowy, karbamazepina, gabapentyna, lamotrygina). Po kilku latach terapii niektórzy pacjenci donoszą o kilkunastu przybranych kilogramach!

– Do pewnego czasu kilogramów przybywało mi niewiele – pisze tajemnica17 z portalu TacyJakJa.pl – teraz zaś tyję okropnie, nie jem jakoś strasznie dużo, czy bardziej kalorycznie niż kiedyś. (..) Nie ukrywam, że to strasznie dołujące jak kolejne spodnie nie chcą się dopiąć, a rodzina krzywo patrzy, mówiąc „jedz mniej”.

Mechanizm przybierania na wadze po niektórych lekach przeciwpadaczkowych to głównie zwiększenie apetytu chorego, a nie wpływ na metabolizm.

– Same leki nie tuczą, tuczy jedzenie, które człowiek zjada z powodu zwiększonego apetytu. Ale przecież nie trzeba jeść wszystkiego, można sobie wybierać pokarmy zdrowsze i mniej tuczące – pisze prof. Łukasz Święcicki na forum TacyJakJa.pl – Trzeba pamiętać o tym, że obecnie także bardzo wiele osób zdrowych, bez depresji i nie przyjmujących leków ma poważne problemy z utrzymaniem wagi – przyczyna jest chyba oczywista – mamy dostęp do bardzo wielu smacznych i tuczących pokarmów. W stanie wojennym nijak sie nie udawało przytyć, nawet jak ktoś brał leki. Przez całe lata 80te w szpitalu byli sami szczupli pacjenci, a teraz szczupłych nie ma prawie w ogóle – owszem stosujemy inne leki, ale zaopatrzenie w sklepach też się zmieniło!

– Zgadzam się w 100%. Ja przez 27 lat biorąc różne leki na padaczkę nie przytyłam. Jestem szczupła. Teraz biorąc od 3 lat non-stop sterydy też nie tyję. Jem jednak po trochu , w małych ilościach, nigdy nie obżeram się, nawet w święta itp., zawsze jem tyle samo. – pisze chora na padaczkę Małgosia37 z forum TacyJakJa.pl.

Istnieją leki przeciwpadaczkowe (np. topiramat, zonisamid), które mogą powodować spadek wagi ciała. Mogą być one wskazane u pacjentów z nadwagą i skłonnością do tycia, o ile okażą się u danego pacjenta skuteczne w swoim podstawowym zadaniu jakim jest opanowanie danego typu napadów padaczkowych.

Celem stosowania leków przeciwpadaczkowych jest opanowanie napadów padaczkowych w epilepsji lub stabilizacja nastroju w chorobie dwubiegunowej lub opanowanie bólu neuropatycznego czy migreny. Leków tych nie bierze się, aby schudnąć lub przytyć. Dlatego jeśli podstawowy cel terapeutyczny jest osiągnięty, pacjent poinformowany o ryzyku wzrostu wagi powinien wdrożyć zdrowe nawyki żywieniowe oraz być aktywnym fizycznie (szczególnie polecane są codzienne marsze o zmiennym tempie).

Na podst.
• Forum TacyJakJa.pl
• Weight change and antiepileptic drugs: health issues and criteria for appropriate selection of an antiepileptic agent. Neurologist. 2006 May;12(3):163-7.

znieczulenie

Leki stosowane w psychiatrii a znieczulenie do operacji

znieczuleniePacjenci przyjmujący leki psychiatryczne nie mają przeciwwskazań do żadnego rodzaju znieczulenia. Podstawową kwestią ze strony pacjenta jest dokładne poinformowanie anestezjologa o swoim stanie zdrowia, w tym także o wszystkich stosowanych lekach psychiatrycznych.

  • Nigdy nie zatajaj przed anestezjologiem informacji o przyjmowanych lekach psychiatrycznych! Leki stosowane w psychiatrii (nawet zwykłe „antydepresanty”) mogą wykazywać interakcje z lekami stosowanymi w znieczuleniu ogólnym („narkozie”). Anestezjolog musi mieć informacje o rodzaju i dawkach przyjmowanych leków, aby dostosować swój zestaw leków i sposób znieczulenia do pacjenta.
  • Nigdy samodzielnie nie przerywaj terapii lekami psychiatrycznymi w związku z planowaną operacją! W zasadzie wszystkie leki stosowane w psychiatrii powinny być kontynuowane do dnia operacji ( z wyjątkiem inhibitorów MAO), ponieważ ich nagłe odstawienie grozi gwałtownym pogorszeniem samopoczucia i tzw. zespołem odstawiennym
  • Pamiętaj, że masz być na czczo przed zabiegiem – czyli masz nie jeść i nie pić przez 6 godzin! Mimo lęku i stresu związanego z pobytem w szpitalu pamiętaj, że nie można nie tylko jeść, ale i pić przez minimum 6 godzin przed operacją.

W czasie wizyty przedoperacyjnej należy dokładnie poinformować anestezjologa o swoim stanie zdrowia, a zatem także o przyjmowanych lekach, w tym psychiatrycznych.

Jakie znieczulenie ?
Osoby z ciężkimi schorzeniami psychicznymi najczęściej poddawane są znieczuleniu ogólnemu („narkozie”), aby do minimum ograniczyć stres okołooperacyjny i szybko wyłączyć ich świadomość.

Znieczulenie przewodowe (blokady nerwów – także u dentysty- lub/i znieczulenie „dolędźwiowe”) jest także wykonywane u pacjentów z zaburzeniami psychicznymi, a ograniczeniem może być tutaj nie tyle zestaw przyjmowanych leków, lecz raczej sam stan psychiczny pacjenta – czy będzie współpracował w czasie wykonywania znieczulenia? jak zniesie częściowe zachowanie świadomości w czasie operacji?. Stosując znieczulenie przewodowe u chorego na chorobę psychiczną , anestezjolog najczęściej poda także leki uspokajająco-nasenne (tzw. „sedację”), zapewniające pacjentowi na czas operacji wyłączenie świadomości w płytkim śnie, a także niepamięć wsteczną.

Czy odstawiać leki psychiatryczne przed operacją?

NIE !

W zasadzie wszystkie leki stosowane w psychiatrii powinny być kontynuowane do dnia operacji ( z wyjątkiem inhibitorów MAO, o czym dalej), dlatego, że nie ma powodu ich odstawiać, a ich nagłe odstawienie grozi gwałtownym pogorszeniem samopoczucia i tzw. zespołem odstawiennym.

Leki przeciwdepresyjne z grupy Selektywnych Inhibitorów Wychwytu Zwrotnego Serotoniny lub/i Noradrenaliny (SS/NRI) są obecnie najczęściej stosowanymi lekami w terapii depresji.
Informacja o tych lekach jest ważna dla anestezjologa, ponieważ musi on wziąć pod uwagę zmniejszenie dawek innych ewentualnie stosowanych leków np. benzodiazepin, niektórych leków przeciwbólowych (tramadolu), neuroleptyków, pewnych niesterydowych leków przeciwzapalnych. Co, jeśli anestezjolog o tych lekach nie wie?
Przedawkowanie leków z grupy SS/NRI , także na skutek podwyższenia ich stężenia w surowicy przez inne leki (np. stosowane w narkozie) może prowadzić do wystąpienia tzw. zespołu serotoninowego. Objawia się on pobudzeniem, splątaniem, sztywnością mięśni, biegunką, zaburzeniami widzenia, drgawkami, napadem przymusowego patrzenia w górę. Zespół ten wymaga intensywnego leczenia objawów i mija zwykle przed upływem doby. Uprzedzony o przyjmowaniu SSRI anestezjolog odpowiednio zmodyfikuje swoje plany znieczulenia, aby zapobiec tego typu komplikacjom.

Poza tym leki z grupy SSRI mogą obniżać ilość płytek krwi i wydłużać przez to czas krwawienia, jednak zwykle – bez dodatkowych zaburzeń układu krzepnięcia- nie ma to znaczenia praktycznego.

Stosowanie leków przeciwpsychotycznych (dawniej zwanych neuroleptykami) przez chorego jest ważną informacją dla anestezjologa, ponieważ leki te wpływają na przewodnictwo w sercu (wydłużają odcinek QT w elektrokardiogramie), wpływają na napięcie naczyń, związane są często z podwyższonym poziomem cukru. Anestezjolog musi zatem dokładnie sprawdzić te parametry, ewentualnie je skorygować, a także zmniejszyć dawki planowanych leków przeciwbólowych i anestezjologicznych. Ponieważ leki neuroleptyczne mają wyraźne działanie przeciwwymiotne, pacjenci je stosujący mają automatycznie o wiele mniejsze ryzyko okołooperacyjnych nudności i wymiotów.

Bardzo rzadko u osób stosujących neuroleptyki może wystąpić tzw. złośliwy zespół neuroleptyczny. Nie jest to stan związany ze znieczuleniem do operacji, jego przyczyny nie są znane, być może jest związany z nadwrażliwością na leki neuroleptyczne. Zwykle pojawia się wkrótce po rozpoczęciu leczenia, jednak może także wystąpić w dalszym ciągu leczenia, a nawet po odstawieniu leku. Złośliwy zespół neuroleptyczny objawia się zaburzeniami świadomości, nagłym przyspieszeniem pracy serca, zlewnymi potami, skokiem temperatury do 40°C, sztywnością mięśni, obfitym ślinieniem i labilnym ciśnieniem tętniczym. Jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia, który musi być leczony w oddziale Intensywnej Terapii.

Stosowanie soli litu przez pacjenta jest ważną informacją dla anestezjologa, ponieważ lit nasila działanie leków zwiotczających mięśnie, w związku z tym anestezjolog musi zmniejszyć dawki tych leków w trakcie operacji lub/i liczyć się z przedłużonym ich działaniem.

Trójpierścieniowe Leki Przeciwdepresyjne (TCA) – obecnie są rzadziej stosowane w leczeniu depresji, częściej w leczeniu bólu przewlekłego. Interakcja między TCA a niektórymi lekami stosowanymi w znieczuleniu ( gazy wziewne, dodatek adrenaliny do leków znieczulających miejscowo) może objawić się trudnym do opanowania skokiem ciśnienia, zaburzeniami rytmu serca, splataniem w okresie pooperacyjnym. Uprzedzony o przyjmowaniu TCA anestezjolog odpowiednio zmodyfikuje swoje plany znieczulenia, aby zapobiec tego typu komplikacjom.

TAK

Jedyne leki psychiatryczne, które muszą być odstawione przed zabiegiem operacyjnym to inhibitory monoaminooksydazy (MAOI). Są one lekami przeciwdepresyjnymi trzeciego rzutu, stosowanymi w przypadku opornej na inne leki depresji. Leki z grupy inhibitorów MAO należy odstawić w okresie okołooperacyjnym ze względu na liczne interakcje z lekami anestezjologicznymi i ryzyko wystąpienia ciężkiego przełomu nadciśnieniowego. Moklobemid (np. Aurorix ®, Mobemid ®, Mocloxil ®, Moklar) można bezpiecznie odstawić na 24 godziny przed zabiegiem chirurgicznym. Leki MAOI starszej generacji np. fenelezyna (Nardil®, Nardelzine®) powinny być odstawione na ok.2 tyg przed zabiegiem chirurgicznym w ścisłej współpracy z lekarzem psychiatrą.

Jeśli zabieg operacyjny dotyczy jamy brzusznej i chory przez jakiś czas po operacji nie będzie mógł przyjmować leków drogą doustną, anestezjolog w porozumieniu z lekarzem psychiatrą ustali schemat leczenia zastępczego i powrotu do terapii w okresie pooperacyjnym.

Na podst. Oksfordzki Podręcznik Anestezjologii K.G. Allman, I.H. Wilson 2009 oraz Does Psychiatric Comorbidity Affect Postoperative Mortality? Albert B. Lowenfels, MD Medscape General Surgery, Jan 2011