Zastrzyk raz w miesiącu skuteczny na manię

Na łamach Journal of Clinical Psychiatry naukowcy z Cleveland, Ohio opublikowali wyniki  eksperymentalnego leczenia choroby dwubiegunowej typu I, czyli tej z silnymi epizodami manii za pomocą arypiprazolu w postaci iniekcji.

Arypiprazol – to lek stosowany u chorych na schizofrenię u pacjentów powyżej 15 roku życia i w leczeniu epizodów maniakalnych o nasileniu umiarkowanym i ciężkim u pacjentów powyżej 13 roku życia. Jednym z popularnych leków, zawierających arypiprazol jest szeroko stosowany w psychiatrii Abilify firmy Otsuka.

Amerykańscy lekarze podawali lek w iniekcji raz w miesiącu przez 52 tygodnie dorosłym pacjentom ze zdiagnozowaną chorobą dwubiegunową, po ustabilizowaniu epizodu manii arypiprazolem w tabletkach. Wyniki wyglądają obiecująco. W grupie, która przyjmowała lek raz w miesiącu, w dawcę 400 mg arypiprazolu przez przynajmniej 8 tygodni nastrój był znacząco lepszy niż w grupie przyjmującej placebo, jeśli epizod manii powrócił miał on słabszy przebieg, nie zanotowano tez większej częstotliwości depresji, co jest częstym efektem leczenia epizodu manii u chorych z ChAD typu I.

Arypiprazol w iniekcji raz w miesiącu jest w Stanach Zjednoczonych dopuszczony w leczeniu schizofrenii, z kolei w leczeniu ChAD w Stanach dopuszczone są preparaty rysperydonu, co dwa tygodnie.

Lekarze na całym świecie poszukują leków o przedłużonym działaniu w leczeniu chorób psychicznych. Choroby te wymagają z jednej strony bardzo długich okresów przyjmowania leków, z drugiej regularności. Łatwiej pacjentom przyjmować lek raz w miesiącu niż pamietać codziennie o tabletkach, dodatkowo zastrzyki ułatwiają kontrolę nad przyjęciem leku i jego dawki przez personel medyczny.

Źrodło: Once-Monthly Aripiprazol Effective in Bipolar Disorder.

http://www.medscape.com/viewarticle/875744

 

Doping na chorobę dwubiegunową

Na 29-tym Europejskim Kongresie Neuropsychofarmakologii (ECNP) duński naukowcy przedstawiali ciekawe wyniki swoich badań nad wspomaganiem leczenia choroby dwubiegunowej i ciężkiej depresji syntetyczną erytropoetyną (EPO)

EPO jest powszechnie znanym i zwalczanym środkiem dopingującym, wykrywanym m.in. u kolarzy. Erytropoetyna to hormon pobudzający produkcję czerwonych krwinek. Stosowany jest jako lek na anemię, sportowcom gwarantuje większy dopływ tlenu do mięśni, a tym samym możliwość pokonania większego wysiłku bez zakwasów.

Duńscy naukowcy badali grupę 79 osób z chorobą dwubiegunową w częściowej remisji lub umiarkowana depresją. Na początku badali oni poziom nastroju, jakości życia, funkcji poznawczych i społecznych za pomocą kwestionariuszy. Losowo wybrali osoby, które przez osiem tygodniu, otrzymywały wlew z EPO, reszta otrzymywała sól fizjologiczną. Kwestionariusze powtórzyli po 9 tygodniach i po 14.

Zarówno u pacjentów z chorobą dwubiegunową jak i depresją zauważono znacząco lepsze wyniki funkcji poznawczych – szybkości przetwarzania danych, poziomu koncentracji czy zdolności planowania zadań – po 9 tygodniach i po 14 tygodniach. Poprawa wydajności poznawczych nie korelowała z poprawą jakości życia czy funkcjonowania społecznego i z subiektywną oceną poprawy zdrowia, ale naukowcy tłumaczą to krótkim czasem obserwacji. Podobne badania przeprowadzano na grupie chorych na schizofrenię i SM, u nich poprawa zdolności poznawczych utrzymywała się przez 6 miesięcy.

Wydaje się, że erytropoetyna może zwiększać neuroplastyczność w hipokampie. Podobne badania opisywano w 2015 roku, gdzie pacjentom przed rozpoczęciem podawania EPO i po 14 tygodniach wykonano rezonans magnetyczny głowy i powszechnie stosowane testy do oceny nastroju, manii czy depresji (Test Hamiltona, test Becka, test zdolności uczenia się). EPO podawano przez 8 tygodni i porównywano z grupą kontrolną, której podawano sól fizjologiczną. Analizowano również kształt i gęstość istoty szarej i objętość hipokampa. W grupie, której podawano EPO zauważono poprawę nastroju i pamięci, ale i objętości hipokampa. Naukowcy podsumowują, że EPO może pomagać tym chorym na ChAD czy depresję, u których choroba związana jest z zaburzeniami poznawczymi i upośledzeniem neuroplastyczności.

Na razie większość badań prowadzona jest na zwierzętach i jeszcze daleka droga przed zrozumieniem mechanizmu działania EPO na mózg i jego zastosowania w leczeniu chorób psychicznych.

Źródła:
EPO Improves Cognitive Performance in Severe Mental Illness, www.medscape.com/viewarticle/868951
Effects of Erythropoietin on Hippocampal Volume and Memory in Mood Disorders., Biol Psychiatry. 2015

Depresja, ChAD – ważne suplementy diety

Serwis everydayhealth.com wymienia podstawowe suplementy diety, o których warto pomyśleć w leczeniu depresji i choroby dwubiegunowej. Suplementy diety nie powinny zastępować leczenia, ale mogą leczenie uzupełniać i zdaniem lekarzy w dużym stopniu wspomagają leczenie chorób psychicznych, zwiększając skuteczność leczenia farmakologicznego.

Brakujące minerały, witaminy i związki chemiczne najlepiej suplementować zrównoważoną dietą, dbając by obfitowała w zalecane substancje. W ostateczności można sięgnąć po suplement diety w tabletkach, pamiętając jednak, że nie jest to lek i że wchłania się dużo słabiej niż pozyskiwany z diety.

Wśród substancji, których skuteczność we wspomaganiu leczenia depresji i choroby dwubiegunowej udowodniono badaniami naukowymi wymienia się:

SAMe – S-adenozy L-metionina. Badania wykazują, że stosowanie preparatu SAMe skutecznie łagodzi objawy depresji, w szczególności u osób słabo reagujących na antydepresanty SSRI (selektywne inhibitory zwrotnego wychwytu serotoniny) Szczegółowe informacje na stronie dystrybutora leków Life Extension.  S-adenozy L-metionina wytwarzana jest w organizmie człowieka na drodze metabolizmu metioniny przy udziale kwasu foliowego (witamina B9) choliny (witamina B4) i witaminy B12. Odgrywa ważną rolę w powstawaniu neuroprzekoźników – serotoniny, noradrenaliny i dopaminy. Bezpieczna dawka SAMe to 1600mg/d. Z ubocznych skutków stosowania SAMe wymienia się drażliwość i przejście do fazy maniakalnej. Dodatkowo wspomaganie leczenia preparatami SAMe okazuje się być skuteczne w przypadku depresji w okresie postmenopauzalnym u kobiet, w leczeniu schizofrenii, zespołów otępiennych, chorobie Alzheimera, również w chorobach wątroby i reumatycznych chorobach stawów.

Badania publikowane na łamach Journal of Psychiatry & Neuroscience wskazują, że suplementowanie samej metioniny – aminokwasu zawierającego siarkę – może być skuteczniejsze od suplementacji SAMe, w większym stopniu podwyższając poziom SAMe w organizmie. Metionina znajduje się w mięsie, rybach, jajkach, orzechach (brazylijskich i sezamie) i w niektórych warzywach zielonych – brukselce, szpinaku, groszku, brokułach. Do metabolizowania metioniny potrzebna jest witamina B6.

Kwas fioliowy i witaminy z grupy B – wpływ witamin z grupy B na prawidłowy rozwój układu nerwowego i stabilizację nastroju od dawna jest już udowodniony. Od lat też, zaleca się łykanie kwasu foliowego kobietom w ciąży. Badania opisywane w American Journal of Psychiatry w 2012 roku potwierdzają zwiększoną skuteczność terapii depresji lekami z grupy SSRI wraz z kwasem foliowym w stosunku do samych antydepresantów. Kwas foliowy – syntetyczna postać witaminy B9 –  jest przetwarzany przez wątrobę, żeby zwiększyć skuteczność wchłaniania kwasu foliowego przez organizm powinno stosować się folianykwas lewomefoliowy zwany też 5-metylotetrahydrofolian (5-MTHF) – czyli naturalną, lepiej przyswajalną,  formę witaminy B9, obecną m.in. w zielonych warzywach – brokułach, szpinaku, avocado, sałacie, brukselce, szparagach i kalafiorze.

Kwasy tłuszczowe omega 3 – wielonienasycone kwasy tłuszczowe, w skład których wchodzą kwas α-linolenowy (ALA), kwas eikozapentaenowy (EPA) i kwas dokozaheksaenowy (DHA). Stwierdzono, że poziom kwasów omega 3 u osób chorych na depresję jest niższy niż w zdrowej populacji. Badania opisywane w czasopismach naukowych potwierdzają, że w leczeniu depresji lekami antydepresyjnymi lepsze rezultaty otrzymywano u osób, które jednocześnie uzupełniały poziom omego 3, w szczególności kwas eikozapentaenowy (EPA). Kwasy omega 3 znajdujemy przede wszystkim w rybach, owocach morza, olejach – rzepakowym, arachidowym i lnianym, migdałach i orzechach.

Tryptofan – aminokwas egzogenny, regulujący pracę układu nerwowego, bierze udział w syntezie serotoniny i wytwarzaniu melatoliny, której braki są z kolei odpowiedzialne za bezsenność. Tryptofan znajduje się przede wszystkim w produktach mlecznych, mięsie drobiowym, w roślinach strączkowych, bananach i ananasach.

Witamina D – o której własnościach antydepresyjnych pisaliśmy w poprzednim artykule.

Witamina D a depresja

 

Źródła:
The Four Best Supplements for Depression, http://www.everydayhealth.com/columns/therese-borchard-sanity-break/the-four-best-supplements-for-depression/
S-adenozylo L-metionina w schorzeniach OUN, Marek Krzystanek i inni, Psychiatria Polska 2011, tom XLV, numer 6
Kwas foliowy czy folian – jakie są różnice?, abczdrowie.pl
Walka z depresją – czy kwasy tłuszczowe omega-3 rzeczywiście są skuteczne?, http://biotechnologia.pl

Tryptofan – rola w depresji, źródła i możliwe skutki uboczne, bonavita.pl

Depresja u osób z chorobą afektywną dwubiegunową

Odróżnienie depresji w przebiegu choroby jednobiegunowej (tzw. dużej depresji) od depresji w przebiegu choroby dwubiegunowej nie jest łatwe. A jest o tyle istotne, że ich leczenie nie powinno przebiegać tak samo. Stosowanie samych leków przeciwdepresyjnych w leczeniu epizodu depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej może skutkować szybkim przejściem w fazę manii.

Depresja dwubiegunowa wymaga bowiem podania przede wszystkim leków stabilizujących nastrój, zbyt późne ich zastosowanie podnosi ryzyko wystąpienia manii i pogarsza rokowanie. Z kolei niepotrzebne zastosowanie stabilizatorów nastroju u pacjenta z dużą depresją naraża go na wystąpienie objawów niepożądanych tych leków oraz opóźnienie poprawy nastroju.

Jednak pacjent przychodzący do lekarza w stanie depresji nie ułatwia jednoznacznej diagnozy. Opowiada o swoim obecnym fatalnym stanie i trudno jest zebrać od niego obiektywny wywiad na temat innych okresów życia, w poszukiwaniu ewentualnych danych na temat występowania zachowań hipomaniakalnych lub maniakalnych (które chory uważa często za okresy zdrowia i „nadrabiania” czasu depresji). Dodatkowo w wielu przypadkach epizod manii po prostu jeszcze nie miał miejsca, a choroba dwubiegunowa zaczęła się od fazy depresji.

Istnieją pewne subtelne różnice w przebiegu dużej depresji i depresji w chorobie bipolarnej.

W depresji związanej z chorobą dwubiegunową częściej stwierdza się

  • wzrost napięcia,
  • drażliwość,
  • złość
  • i nadaktywność chorego.

W dużej depresji częściej występuje

  • bezsenność,
  • lęk,
  • zaburzenia funkcji poznawczych (osłabiona pamięć i koncentracja)
  • oraz objawy somatyczne (trudności z oddychaniem, kłopoty gastrologiczne, czy z układu moczowo-płciowego).

Dodatkowo pierwszy epizod depresji w chorobie dwubiegunowej pojawia się  o kilka lat wcześniej niż w depresji dużej,  a częstość epizodów jest większa.

Odróżnienie depresji w chorobie dwubiegunowej od samej depresji jest łatwiejsze w przypadku choroby afektywnej dwubiegunowej typu I – z manią -niż w typie II z łagodniejszą hipomanią.

W leczeniu depresji u chorych z chorobą afektywną dwubiegunową nie powinno się stosować monoterapii. Potwierdzają to kolejne publikacje naukowe, publikowane zarówno w Szwecji jak i w Ameryce.

Przeprowadzono dobrze udokumentowane badania na 3000 osób ze zdiagnozowanym ChAD i po raz kolejny dowiedziono, że ryzyko epizodu manii jest znacząco wyższe u osób leczonych wyłącznie lekami antydepresyjnymi w stosunku do osób, które poza lekami antydepresyjnymi otrzymywały również leki stabilizujące nastrój.

Jednocześnie jednak badacze ze Szwecji potwierdzili, że mimo zaleceń towarzystw lekarskich, wciąż 35% chorych na ChAD w epizodzie depresji otrzymuje wyłącznie leki przeciwdepresyjne. Jest to sprzeczne z klinicznymi wytycznymi – grozi doprowadzeniem do epizodu manii indukowanej lekami przeciwdepresyjnymi.

Ponieważ stosowanie leków przeciwdepresyjnych u osób z chorobą afektywną dwubiegunowa jest w ogóle dyskusyjne dr Vieta z Wolfgang Fleischhacker z Departmentu Psychiatrii i Psychotherapii z Medical University of Innsbruck w Austrii podkreśla, że nigdy nie należy ich stosować w monoterapii, zawsze w połączeniu z lekami stabilizującymi nastrój i tylko u osób z ChAD II, albo tych, które wcześniej dobrze odpowiadały na terapię lekami antydepresyjnymi.

Na podst. Medscape.com

Pattern recognition analysis of anterior cingulate cortex blood flow to classify depression polarity, Br J Psychiatry. Published online August 22, 2013
R. H. Perlis, E. Brown, R. W. Baker i in. Clinical Features of Bipolar Depression versus major depressive disorder in large multicenter Trials. American Journal of Psychiatry 2006; 163: 225-231.

Terapia światłem w leczeniu ChAS

Choroba afektywna sezonowa #ChAS charakteryzuje się zmianami nastroju zsynchronizowanymi ze zmianami pór roku, a w szczególności ze zmianami natężenia światła w przyrodzie. Na półkuli północnej zmiany te wiążą się z nasileniem depresji w sezonie jesienno-zimowym i epizodem manii w sezonie wiosenno-letnim.

Żeby nadrobić niedobór światła jesienią i zimą poleca się lampy antydepresyjne. O zaletach terapii światłem i sposobem korzystania z lamp pisze m.in. profesor Święcicki na stronach depresjasezonowa.pl, polecając lampy ilumina.pl. Lampy te emitują dużo silniejsze światło niż zwykle żarówki. Żeby światło miało właściwości terapeutyczne i było porównywalne z promieniami słonecznymi musi bowiem emitować około 10000 luksów. W takim świetle powinniśmy przebywać z otwartymi oczami pół godziny dziennie. Poniżej 2500 luksów terapia jest nieskuteczna. Kupując lampę należy zwrócić uwagę na jej parametry a przede wszystkim na odległość w jakiej są mierzone. Im dalej od lampy siedzimy, tym mniej światła do nas dociera. Podobny skutek ma zamykanie oczu czy siedzenie tyłem do lampy.

Okazuje się jednak, że terapia światłem może być korzystna nie tylko u osób z chorobą afektywną sezonową, ale i tych, z ciężkim epizodem depresji. Kanadyjscy badacze przeprowadzili badania na grupie 122 pacjentów. Przez osiem tygodni część z nich była poddawana terapii lampą 30 minut dziennie zaraz po przebudzeniu, w kombinacji z lekiem antydepresyjnym i bez. Poziom depresji mierzono za pomocą skali MADRS (Skala Depresji Montgomery-Asberg). Okazuje się, że największe zmiany w wyniku testu po ośmiu tygodniach uzyskano u osób, które objęte były jednocześnie terapią światłem i lekami antydepresyjnymi.

Są to wstępne, ale obiecujące wyniki na małej grupie chorych. Doprecyzowania wymaga kwestia czasu trwania skutecznej fototerapii. Nie ulega jednak wątpliwości, że wszystkim nam brakuje światła przez długie miesiące jesienno-zimowe i pracę w zamkniętych pomieszczeniach bez dostępu naturalnych promieni słonecznych. Lampy antydepresyjne mogą w pewnym stopniu te braki uzupełnić.

Na podst. Medscape.com depresjasezonowa.pl

 

LIT najskuteczniejszy?

Ostatnio opublikowane wyniki badań australijskich uczonych potwierdzają wysoką skuteczność preparatów LITu w zapobieganiu nawrotom epizodów maniakalnych i depresyjnych w chorobie dwubiegunowej. Badania trwały 4 lata, porównano częstość nawrotów choroby i długość przerw pomiędzy nawrotami.

W ogólnej populacji nawrót epizodu w pierwszym roku choroby ma 68% pacjentów, w okresie od 208 – 356 dni, czyli przed upływem roku. W przypadku pacjentów, którym podawano preparat litu pierwszy nawrót choroby nastąpił dopiero po 1300 – 1400 dniach, ale w okresie 4 letnich obserwacji nastąpił u 75% pacjentów.

Badacze wskazują na wysoką częstość nawrotów choroby skorelowaną ze spożywaniem alkoholu, współistniejącymi innymi chorobami psychicznymi, wydarzeniami w życiu osobistym, rodzajem przyjmowanych preparatów i samowolnym odstawianiem leku, pomijaniem dawek lub ich zmniejszaniem.

Lit ma niestety poważne działania  niepożądane i długotrwała terapia litem wymaga monitorowania pacjenta – przypominamy artykuł: Co trzeba wiedzieć o leczeniu litem.

Na podst. medscape.com

Zdjęcie: Studio fotografii produktowej Imagine