kobieta w ciąży i leki

Leki stabilizujące nastrój a ciąża

kobieta w ciąży i lekiOstatnie dwa lata obserwacji wprowadzą być może pewne zmiany w zaleceniach dla kobiet planujących zajście w ciążę, które jednocześnie używają leków stabilizujących nastrój.

 

Podczas dorocznej 61-szej konferencji Amerykańskiej Akademii Neurologii w 2009 roku przedstawiono podsumowanie dotychczasowych dostępnych w piśmiennictwie danych, dotyczących kobiet ciężarnych przyjmujących leki przeciwpadaczkowe, a także ich dzieci. Ze względu na podobne preparaty te same zalecenia mogą dotyczyć również chorych na ChAD

Lek przeciwpadaczkowy Ryzyko uszkodzenia i deformacji płodu Ryzyko zaburzeń funkcji poznawczych u dziecka
Kwas walproinowy Istnieje Najprawdopodobniej istnieje
Karbamazepina Najprawdopodobniej nie ma Prawdopodobnie nie ma
Lamotrygina Prawdopodobnie nie ma Prawdopodobnie nie ma
Fenobarbital Nie stosowany Prawdopodobnie istnieje
Fenytoina Prawdopodobnie nie ma Prawdopodobnie istnieje

Uzyskane dane wskazują na to, że najwyższe ryzyko uszkodzeń płodu wystąpiło przy wysokich dawkach kwasu walproinowego w pierwszym trymestrze ciąży ( niekiedy mówi się o pierwszych dwu tygodniach po poczęciu). Zmiana leku po tym okresie nie ma więc uzasadnienia, a może wiązać się z niebezpiecznymi dla matki i dziecka napadami padaczkowymi.

W związku z tym panel Amerykańskiej Akademii Neurologii oraz Amerykańskie Towarzystwo Epileptologii sugeruje unikanie kwasu walproinowego w przypadku kobiet planujących ciążę, i to także jedynie u tych, u których kwas walproinowy nie jest lekiem niezbędnym do kontroli napadów padaczkowych.
Kobiety, które muszą stosować kwas walproinowy powinny razem z lekarzem przedyskutować ryzyko stosowania tego leku dla płodu i podjąć z partnerem decyzję o ciąży.

W podsumowaniu podkreślono także znaczenie monoterapii (stosowania jednego leku), gdzie ryzyko uszkodzeń płodu jest niższe niż przy politerapii (stosowanie kilku leków). A zatem kobiety przyjmujące trzy leki powinny przed planowanym zajściem w ciążę, razem z lekarzem próbować terapii dwoma lekami, a te, które stosują dwa leki, próbować leczenia jednym lekiem. Złota reguła stosowania najniższej skutecznej dawki leku jest jak najbardziej aktualna.

Odpowiednikiem amerykańskich rejestrów jest program EURAP (Europejski Rejestr Leków Przeciwpadaczkowych i Ciąży ) prowadzony przez Ligę Przeciwpadaczkową Lekarze europejscy są bardziej sceptyczni w stosunku do doniesień amerykańskich i podkreślają, że leki nowsze (np. lamotrygina) od niedawna obecne w praktyce medycznej mają uboższą dokumentację i krótszy czas obserwacji przypadków niż leki starsze. Być może dlatego lepiej wypadają w zestawieniach. Jak czytamy na stronie Ogólnopolskiego Centrum Padaczki dla Kobiet w Ciąży ?Kilkuletnie badania objęte programem EURAP zgromadziły dane około 3000 ciężarnych, które brały różne leki przeciwpadaczkowe. Dla wykazania znamienności wyników i wniosków, zdaniem statystyków, konieczna jest liczba 6000 osób.?

Na podst. NEUROLOGY 2009;72:1223-1229 oraz www.epilepsy.org.pl

kobieta w ciąży

Choroba dwubiegunowa u kobiety w ciąży

kobieta w ciążyLeczenie choroby dwubiegunowej (ChAD) u ciężarnej pacjentki to wyzwanie dla lekarza psychiatry, samej pacjentki i jej rodziny, a także ginekologa-położnika. Dylemat taki pojawia się zarówno kiedy choroba ujawnia się w okresie ciąży, jak i wtedy, kiedy pacjentka z uprzednio rozpoznaną chorobą dwubiegunową planuje macierzyństwo lub zachodzi w ciążę. Jak wiadomo stosowane w leczeniu ChAD leki normotymiczne (są to niektóre z grupy leków przeciwpadaczkowych) wykazują działanie uszkadzające płód (działanie teratogenne) w pierwszych tygodniach ciąży.

Czytaj: Leki przeciwpadaczkowe a ciaża cz.II

U kobiet planujących ciążę konieczne jest wykorzystanie do maksimum możliwości niefarmakologicznych leczenia ChAD: psychoterapii i fototerapii oraz stopniowe odstawienie leku normotymicznego przez planowanym poczęciem (gwałtowne odstawienie niesie duże ryzyko nawrotu choroby).

Jeśli chodzi o kobiety, które zaszły w ciążę podczas przyjmowania leku normotymicznego – nie ma jasnych rekomendacji dotyczących postępowania terapeutycznego. Działanie teratogenne tych leków ma miejsce w pierwszych kilku tygodniach ciąży – zazwyczaj zatem co miało się stać – już się stało do czasu kiedy kobieta zorientowała się, że jest ciężarna. To jednak nie upoważnia do stosowania tych leków w okresie późniejszej ciąży – nie wiemy czy istnieje jakiś wpływ tych leków na płód w II i III trymestrze, bo nikt takich badań nie prowadzi z oczywistych powodów etycznych. Wiedza lekarzy opiera się na zgłoszeniach do bazy danych i publikowanych okresowo raportach. Na podstawie dostępnych obecnie informacji nie ma wątpliwości, że ani walproiniany ani karbamazepina nie mogą być bezpiecznie stosowane u kobiet w ciąży. Z punktu widzenia bezpieczeństwa wyraźnie lepsza jest lamotrygina, nie ma jednak wystarczających dowodów na to, że lek ten, stosowany w monoterapii, jest wystarczająco skuteczny w profilaktyce nawrotów (zwłaszcza manii), a zatem powstaje pytanie czy warto ryzykować?…

Podstawą leczenia normotymicznego u ciężarnej wydaje się być węglan litu i takie jest stanowisko ekspertów opublikowane w 2012 roku. Niestety opinia ta w bardzo małym stopniu przeniknęła do świadomości lekarzy. Być może wynika to z faktu, że przez lata lit był lekiem zakazanym u kobiet ciężarnych, z powodu podejrzeń o wywoływanie u dziecka wady zastawkowej serca zwanej Zespołem Ebsteina. Tymczasem po dokładniejszej analizie zgłoszeń okazało się, że przypadki wystąpienia tej wady serca są niezmiernie rzadkie, a podejrzanych czynników ryzyka wady jest więcej (np. palenie papierosów). Obecnie uważa się, że ryzyko teratogennego wpływu litu jest mniejsze lub też istotnie mniejsze niż uprzednio sądzono. Obserwowane u nowonarodzonych dzieci wiotkość, apatia i senność były objawami przemijającymi bez poważnych następstw.

Sole litu będą odpowiednią metodą leczenia niezależnie od rodzaju nawrotu (faza depresyjna lub faza maniakalna). W ostrej manii z dużym pobudzeniem może być wskazane okresowe podawanie leku przeciwpsychotycznego o silnym działaniu uspokajającym. W ciężkiej depresji w przebiegu ChAD wielu autorów uważa elektrowstrząsy za metodę z wyboru ( a nie leki przeciwdepresyjne!) w terapii zaburzeń u kobiet w ciąży.

Z pewnością można też wspólnie z lekarzem zadecydować o próbie odstawienia wszelkich leków na czas ciąży. Wymaga to uważnej obserwacji własnego stanu przez pacjentkę i jej rodzinę oraz częstego kontaktu z lekarzem. Ale czasem się udaje. Jak pisze plexxo na forum TacyJakJa.pl:
„(..) Leki odstawiłam chcąc zajść w ciążę, w porozumieniu z moim lekarzem. Dało mi to okazję do sprawdzenia jak sobie radzę bez leków i okazało się, że na pewno lepiej, niż na wcześniejszym ( u poprzedniego lekarza) źle ustawionym leczeniu (które rozhulało u mnie szybką zmianę faz). Wiosna jest dla mnie trudna, ale generalnie – daję radę. Decyzję podjęłam w porozumieniu z osobą mi najbliższą, mam wsparcie i jednocześnie „spojrzenie z zewnątrz”, co daje większe poczucie bezpieczeństwa. Na razie jest 1:0 dla mnie. (..) Żyję, już grubo ponad rok bez leków. Trzymam się w pionie, wbrew wszelkim zewnętrznym przeciwnościom. No i – mam drugie, zdrowe dziecko, słodkie i kochane. Objawy choroby trzymam w ryzach, pojawiają się nielicznie i traktuję je właśnie tak, jak na to zasługują – jak objawy. Reaguję szybko, nie rozczulając się nad nimi. Staram się być silna. Macierzyństwo mi służy, cieszę się nim, jak się tylko da. Pozdrawiam ciepło wszystkich i życzę dużo, dużo zdrowia i siły!”

Opracowanie Profesor Łukasz Święcicki dla TacyJakJa.pl

Przeczytaj też Akupunktura łagodzi objawy w depresji w chorych w ciąży

Nadmiar szczęścia?

48_bDane kliniczne wskazują od dawna, że depresja poporodowa u zdrowych dotychczas kobiet często zapowiada rozwój choroby dwubiegunowej , lub – jak twierdzą niektórzy – jest pierwszą fazą choroby dwubiegunowej, po której przychodzi faza manii/hipomanii. Dotyczy to zwłaszcza kobiet młodych. Badania polskiej profesor psychiatry z Uniwersytetu Jagiellońskiego Dominiki Dudek wykazały, że ryzyko konwersji depresji w chorobę dwubiegunową jest wyższe u kobiet, które zachorowały na depresję przed 30tką, a jeszcze wyższe u tych, obciążonych wywiadem rodzinnym.

Kanadyjskie doniesienie z 2012 roku wskazuje z kolei na pierwsze 6 miesięcy po urodzeniu dziecka, jako na szczególny czas, kiedy ryzyko wystąpienia hipomanii lub manii jest wyższe u chorej na depresję , niż w innym okresie jej życia. Pierwsze pół roku po urodzeniu dziecka to szczególny okres pełen nowych emocji i stresów, a w połączeniu z nagłym spadkiem poziomu hormonów (estrogenów) po zakończeniu ciąży oraz notorycznym niewyspaniem daje szatańską mieszankę czynników sprzyjających rozregulowaniu emocjonalnemu.

Praktyczne wnioski z tych badań wskazują na potrzebę baczniejszej oceny stanu emocjonalnego młodych matek. Same nie są chętne do odwiedzania lekarza w tym czasie, a ich wahania emocjonalne często są bagatelizowane przez najbliższych. Podczas, gdy pogorszenie nastroju jest zauważane szybciej, o wiele rzadziej otoczenie niepokoi fakt niespożytej energii matki, jej małe potrzeby snu czy euforyczny nastrój.

Na podst.
• Conversion From Depression to Bipolar Higher Early Postpartum. Canadian Psychiatric Association (CPA) 62nd Annual Conference. Poster 02. Presented September 28, 2012.
• Diagnostic conversions from major depressive disorder into bipolar disorder in an outpatient setting: results of a retrospective chart review. Dudek D, Siwek M, Zielińska D, Jaeschke R, Rybakowski J.J Affect Disord. 2013 Jan 10;144(1-2):112-5. doi: 10.1016/j.jad.2012.06.014. Epub 2012 Aug 5.