Lęk przy chorobie dwubiegunowej

Lęk społeczny, czyli strach czy wręcz panika przed koniecznością nawiązania relacji społecznej, to obawa przed krytyką tego co powiemy, zrobimy czy jak wyglądamy. Wielu z nas odczuwa tremę przed spotkaniem z nowymi ludźmi, czy publicznym wystąpieniem, jednak u części osób obawy te paraliżują normalne kontakty społeczne, stając się fobią społeczną. Fobia społeczna utrudnia bądź wręcz uniemożliwia nam funkcjonowanie i wymaga leczenia.

Lęk społeczny to obawa przed oceną zewnętrzną, przed egzaminem, spotkaniem, wystąpieniem publicznym. W mniejszym lub większym stopniu dotyka każdego z nas.

Fobia społeczna to skrajny lęk, który paraliżuje przed wystąpieniem czy nawet wyjściem z domu. W skrajnym przypadku uniemożliwia korzystanie z autobusu pełnego obcych ludzi i zamienienie kilku słów w sklepie z nieznajomym.

Zauważono, że osoby chore  na chorobę dwubiegunową częściej skarżą się jednocześnie na lęk społeczny i problemy z kontaktami społecznymi. Co dodatkowo komplikuje chorobę. Okazuje się, że o ile w przeciętnej populacji ataki paniki dotyczą około 1%, to wśród osób z ChAD aż 20%. A mieszanka nadmiernego poczucia lęku i depresji czy manii może być zabójczym koktajlem.

Z nadmiernym lękiem społecznym towarzyszącym chorobie afektywnej dwubiegunowej, mamy do czynienia jeśli:

  • lęk społeczny, ataki paniki manifestują się w okresie epizodu manii czy depresji
  • mimo zakończenia epizodu manii, chory nadal ma problemy ze spaniem i z napadami lęku
  • fobia społeczna przeważnie poprzedza o kilka lat ChAD czy depresję
  • połączenie lęku i zaburzeń afektywnych gorzej odpowiada na leczenie.

Naukowcy zaobserwowali, że taka mieszanka zaburzeń nie tylko gorzej reaguje na leki, trudniej dobrać odpowiednią kombinację leków, powoduje jednocześnie i inne, poważne zagrożenia. Chorzy cierpiący na lęk społeczny i ChAD jednocześnie:

  • częściej próbują popełnić samobójstwo, niż osoby z ChAD wyłącznie
  • mają większą skłonność do nałogów, nadużywania alkoholu czy uzależnienia od narkotyków
  • ich odpowiedź na leczenie i poziom codziennego życia jest niższy niż u osób, cierpiących tylko na dwubiegunowość.

Nie do końca wiadomo, dlaczego u części osób lęk współistnieje z zaburzeniami afektywnymi. Podejrzewa się, że wpływ  może mieć traumatyczne wspomnienie z pierwszego, wczesnego epizodu manii, rodzinna skłonność do połączenia obu zaburzeń, czy nadużywanie alkoholu i narkotyków często towarzyszące ChAD. W ten sposób obie choroby zapętlają się, pogarszając sytuację chorego.

W leczeniu obu tych zaburzeń jednocześnie, poza farmakoterapią przyjętą i skuteczną w leczeniu nawracających epizodów manii i depresji ważna jest psychoterapia.

Źródła: everydayhealth.com, synapsis.pl

 

 

 

Atak paniki

Atak paniki to nagły i bardzo intensywnie odczuwany strach przed śmiercią, niebezpieczeństwem  czy szaleństwem. Dotyka dwa razy częściej kobiety niż mężczyzn, pojawia się nagle i nie do końca wiadomo dlaczego dotyka część ludzi.

U jednych atak paniki nigdy więcej się nie powtórzy, innym dokucza coraz częściej. Panika pojawia się nagle, jej intensywność narasta w ciągu kilkunastu minut, zwykle mija w ciągu godziny. Po napadzie paniki pojawia się lęk przed kolejnym atakiem – lęk antycypacyjny, lęk ten powoduje zamykanie się w domu, unikanie spotkań czy wyjść, w konsekwencji może doprowadzić do depresji, myśli samobójczych, stanów lękowych, agorafobii – czyli nerwicy społecznej. Sprzyja popadaniu w alkoholizm czy narkomanię.

Objawy ataku paniki:

  • silny niepokój, strach
  • przyśpieszony rytm serca, kołatanie
  • uczucie duszności, dławienia
  • pocenie się, uczucie przejmującego zimna czy gorąca
  • drżenie, drętwienie kończyn
  • mdłości.

Atak paniki, ze względu na swoje objawy może być mylony z atakiem serca czy napadem astmy. Warto udać się do lekarza po pierwszym napadzie, żeby wykluczyć inne choroby i zapobiec powtórzeniu się napadu lękowego.

Nie znamy przyczyn paniki, ale wydaje się być związana z silnym stresem. Częściowo związana jest zaburzeniami psychicznymi, nie wiadomo jednak co jest przyczyną a co skutkiem. W szczególności ataki paniki towarzyszą depresji, alkoholizmowi, sezonowej chorobie afektywnej, różnorakim fobiom.

Osobami najbardziej narażonymi na atak paniki są:

  • kobiety – dwa razy częściej niż mężczyźni
  • młodzi, w wieku od 15do 20 lat
  • osoby, w rodzinach których występowały wcześniej stany lękowe
  • osoby chore na depresję czy zaburzenia lękowe
  • osoby molestowane seksualnie, maltretowane

Sytuacje wzmagające atak paniki:

  • racjonalne trudności, t.j. rozwód, utrata pracy
  • choroba bądź żałoba
  • przerwanie gwałtowne leczenia, szczególnie nagłe odstawienie środków antydepresyjnych
  • alkohol, marihuana, narkotyki
  • sytuacje stresogenne, np. podróż samolotem, pociągiem

Osoby cierpiące na stany lękowe i napady paniki powinny bezwzględnie skonsultować się z lekarzem, zanim strach przed kolejnym atakiem nie uniemożliwi im normalnego funkcjonowanie. Lekarz dysponuje środkami farmakologicznymi wspomagającymi leczenie paniki. Najczęściej stosuje się leki antydepresyjne z grupy SSRI (Selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) i benzodiazepiny.

Chorym zaleca się przestrzegać kilku podstawowych zasad ograniczających ataki:

  • unikać sytuacji stresogennych
  • nie przerywać samodzielnie leczenia i nie zmniejszać dawek
  • unikać substancji wzmagających napady, takich jak alkohol, narkotyki
  • nauczyć się technik relaksacyjnych tj.  joga, medytacja, sport
  • poprawić higienę życia, regularny sen, prawidłowe odżywianie, spacery, sport

Jeżeli jesteśmy świadkiem ataku paniki, przede wszystkim postarajmy się uspokoić chorego, zapewnić, że nie grozi mu śmierć ani żadne niebezpieczeństwo, że atak paniki minie za kilka, kilkanaście minut, jednocześnie nie negując i nie trywializując jego odczuć. Starajmy się nakłonić osobę w kryzysie do uspokojenia oddechu. Nie okazujmy sami paniki i zdenerwowania. Jeżeli dochodzi do hiperwentylacji i omdlenia, ułóżmy chorego w pozycji bezpiecznej i wezwijmy pogotowie.

ChAD i napady paniki
ChAD i napady paniki

Posłuchaj relacji Małgosi – kiedy atak paniki dopada osobę chora na ChAD – jak jej pomóc, jak samemu sobie pomóc.