Problem z alkoholem u osób z chorobą dwubiegunową

Chorobie afektywnej dwubiegunowej towarzyszy często uzależnienie i nadużywanie alkoholu. Amerykańskie badania wskazują, że problem z alkoholem ma 45% chorych na #ChAD. Jednocześnie u osób nadużywających alkohol przebieg choroby afektywnej jest poważniejszy, odpowiedź na leki gorsza i większe ryzyko podejmowania prób samobójczych.
Leczenie tych osób jest wyjątkowo utrudnione – kombinacja alkoholu i leków psychotropowych może wywołać skrajnie różne reakcje –

  • zwiększać lub zmniejszać odpowiedź organizmu na stosowaną dawkę,
  • nasilać działanie leków antydepresyjnych i uspokajających,
  • powodować problemy z oddychaniem
  • czy z kolei silnie podnosić ciśnienie krwi

Współistnienie obu zaburzeń – choroby afektywnej i nadużywania alkoholu – nie jest do końca wyjaśnione, a hipoteza mówiąca, że alkoholizm może wywołać ChAD nie została naukowo potwierdzona. Wydaje się, że alkohol może uspokajać osoby w manii i sprawiać im dodatkową przyjemność, w tym okresie choroby sięganie po alkohol w dużych ilościach jest symptomatyczne a jednocześnie wyjątkowo niebezpieczne. Osoby w okresie manii czy hipomanii powinny zupełnie z alkoholu zrezygnować, nie są bowiem w stanie kontrolować ilości pitego alkoholu.  Z kolei w okresie depresji alkohol przynosi krótkotrwałą ulgę, po której objawy depresji się nasilają.

Badania porównawcze wykazały, że osoby z chorobą afektywną dwubiegunową, które jednocześnie nadużywały alkoholu:

  • wymagały częstszej hospitalizacji z powodu choroby psychicznej
  • miały częstsze epizody manii i depresji
  • więcej epizodów mieszanych
  • gorzej odpowiadały na leczenie
  • częściej podejmowały próby samobójcze
  • zachorowania na ChAD u osób uzależnionych następuje we wcześniejszym wieku.

Z obserwacji wynika, że osoby nadużywające alkohol, u których później postawiono diagnozę ChAD łatwiej powracają do zdrowia. Z drugiej strony osoby u których rozpoznano zaburzenia afektywne i w konsekwencji choroby mające problem z alkoholem są bardziej zdeterminowane do walki z alkoholizmem.  Badacze wskazują, że rokowania u osób u których współistnieją uzależnienia i ChAD są lepsze niż u osób, u których uzależnienie od alkoholu współistnieje z innymi zaburzeniami psychicznymi, ze schizofrenią, głęboką depresją.

Większy problem z alkoholem mają mężczyźni niż kobiety, choroba dwubiegunowa współistnieje nie tylko z uzależnieniem od alkoholu ale i od narkotyków.

W terapii osób jednocześnie uzależnionych od alkoholu i chorych na ChAD ważne żeby nie unikać rozmowy o problemie alkoholowym rozmawiając z psychiatrą czy psychoterapeutą o chorobie afektywnej dwubiegunowej.  Możliwe są trzy drogi postępowania:

  • leczenie w pierwszej kolejności poważniejszego problemu – przeważnie jest to alkoholizm
  • leczenie obu dolegliwości w tym samym czasie ale osobno
  • leczenie jednocześnie obu problemów

Wybór musi należeć do lekarza prowadzącego pacjenta. Dobre efekty leczenia otrzymano przy zastosowaniu leków ograniczających głód alkoholowy i intensywność picia.

malgosia--alkoholMałgosia w swoim nagraniu – Alkohol i ChAD – czyli dlaczego piję – mówi – „w depresji alkohol powoduje chwilą ulgę, bo znikacie; w manii jesteście większymi bogami„.

 

 

 

Źródła:

Bipolar Disorder and Alcoholism, Susan C. Sonne
Bipolar Disorder and Alcohol Use Disorder, healthline.com

centrumdobrejterapii.pl

Odznaki zbliżającego się epizodu manii

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) charakteryzuje się nawracającymi, naprzemiennymi wahaniami nastroju – epizodów manii i okresów depresji.

Mania to okres euforii, stan podniecenia i wyjątkowej energii. Po okresie depresji wydaje się być okresem pięknym i z radością witanym przez otoczenie. Mania bywa niestety bardziej wyniszczająca niż depresja i niebezpieczna dla chorego.

Profesor Święcicki w swojej broszurze 10 dobrych rad. Życie z chorobą dwubiegunową wymienia następujące sygnały zwiastujące manię:

  • Czytanie pięciu książek naraz, robienie jednocześnie kilku rzeczy
  • Problemy z koncentracją, rozdrażnienie, natłok myśli i pomysłów
  • Wyjątkowa szybkość działania, zwiększona ilość energii, chęć bycia w ruchu
  • Zwiększony apetyt, jednocześnie brak czasu na jedzenie
  • Potrzeba porządkowania, przestawiania wszystkiego po swojemu
  • Poczucie, że otoczenie jest głupie i nie daje rady.
  • Zmiany snu – zmniejszenie zapotrzebowania na sen
  • Potrzeba większej ilości wyrazistych bodźców – głośniejszej muzyki, bardziej kolorowych ubrań…

W leczeniu ChAD ważne jest wychwytywanie przez chorego i jego otoczenie nadchodzącego epizodu manii. Znając swoje zachowanie można w skuteczny sposób zapobiec nawrotowi choroby lub zminimalizować jego siłę. Lekarze podkreślają wagę prowadzenia dzienniczka choroby, który może pokazać tendencje i sygnały zwiastujące zmianę nastroju.

Wśród zaleceń wymienia się również:

  • Zapewnienie higieny snu – ważne jest by osoby z ChAD regularnie spały i zachowywały tę samą porę snu i wstawania. Odstępstwa od reguł mogą być zwiastunem nadchodzącego epizodu choroby.
  • Wiele badań naukowych potwierdza zależność pomiędzy piciem alkoholu a częstością i siłą wahań nastroju. Warto zrezygnować bądź ograniczyć alkohol.
  • Uspokojenie trybu życia i zadbanie o jego regularność. Regularne godziny posiłków, aktywności fizycznej, pracy i odpoczynku
  • Poskromienie wybujałych ambicji i stawianie sobie realnych celów

W przypadku wszelkich odstępstw od przyjętych norm koniecznie trzeba skontaktować się z lekarzem, z jego pomocą i odpowiedniej farmokoterapii można zapobiec rozwinięciu się epizodu.

 

O odznakach nadchodzącej depresji pisaliśmy w artykule: Zwiastuny depresji u chorych z ChAD.

Na podstawie 10 dobrych rad. Życie z chorobą dwubiegunową. www.everydayhealth.com

ChAD u dzieci

Do zachorowania i rozpoznania choroby afektywnej dwubiegunowej najczęściej dochodzi między 16 a 25 rokiem życia, jednak już młodsze dzieci mogą chorować na #ChAD. Problemem w diagnozie choroby dwubiegunowej u dzieci może być podobieństwo jej objawów z objawami zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD). Mimo wielu podobieństw, część symptomów jest charakterystyczna wyłącznie dla ChAD ale i obie choroby przenikają się wzajemnie.

Jak podaje Synapsis.pl: „do 90% dzieci z diagnozą ChAD spełnia kryteria ADHD, ale jedynie 20% dzieci z ADHD spełnia kryteria ChAD”.

Wśród cech wspólnych dla ADHD i ChAD u dzieci wymienia się m.in.:

  • drażliwość
  • ruchliwość
  • zaburzenia koncentracji
  • impulsywność

#ADHD to zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi. Objawia się problemami z kontrolą uwagi i hamulców.  Dziecko z ADHD ma stale, a nie tylko epizodycznie kłopoty z ustaniem w jednym miejscu, z czekaniem na jego kolej mówienia, z usiedzeniem w ławce czy przy stole, jest nadmiernie ruchliwe, impulsywne i pobudzone.

Z kolei  #ChAD jest poważnym zaburzeniem nastroju.

Wśród objawów wymienia się:

  • częste zmiany humoru – z minuty na minutę czy z dnia na dzień
  • zmiany w poziomie energii, zachowania, myślenia
  • zwracające uwagę podwyższenie nastroju,
  • zachowania wielkościowe,
  • płacz bez powodu,
  • popadanie w chwilową depresję
  • cykliczny niepokój, nadpobudliwość, rozkojarzenie, pobudzenie seksualne,
  • trudności ze snem, zmniejszone zapotrzebowanie na sen
  • ataki gniewu, paniki
  • czasami lęk separacyjny, problemy behawioralne

Rzadko zdarza się, by ta sama osoba miała zarówno zespół nadpobudliwości psychoruchowej i chorobę afektywną dwubiegunową. Jeśli już, ADHD przychodzi wcześniej, ChAD rozpoznaje się kilka lat później, w wieku młodzieńczym.

Źródło: ctah.eu, psychiatria.pl, synapsis.pl

 

Choroba afektywna dwubiegunowa – podstawowe informacje i klasyfikacja

Choroba afektywna dwubiegunowa (ChAD) (ang. bipolar affective disorder), zwana dawniej psychozą maniakalno-depresyjną, to jedna z najczęściej występujących chorób psychotycznych. Charakterystyczne dla choroby są wahania nastroju – od epizodów depresji po maniakalną euforię. Rozpoznanie ChAD wciąż bywa niejednoznaczne, o czym pisaliśmy w kilku już artykułach: Rozpoznanie ChAD.

Choroba najczęściej rozpoczyna się w wieku 20-30 lat, w połowie przypadków (niektóre źródła podają, że nawet w 80% przypadków) od epizodu depresji. Ilość zachorowań wydaje się być niedoszacowana – pierwszy epizod manii czy hipomanii może wystąpić po latach zmagania się i leczenia depresji. Również to depresja częściej bywa przyczyną wizyty u psychiatry. Z kolei wśród dzieci, mania bywa mylona z ADHD.

Rozróżniamy następujące typy choroby afektywnej dwubiegunowej:

  • Choroba afektywna dwubiegunowa typu I  – kiedy epizody depresji łączą się z epizodami manii
  • Choroba afektywna dwubiegunowa typu II  – występują epizody depresji  i hipomanii
  • ChAD z szybką zmianą faz (ang. Rapid-Cycling Bipolar Disorder) – w ciągu roku przewijają się przynajmniej cztery epizody manii lub depresji. Okresy remisji są krótkie lub w ogóle ich nie ma. Mówi się również o bardzo szybkiej zmianie faz z epizodami kilkudniowymi czy kilkutygodniowymi albo okołodobowej zmianie faz.
  • Zaburzenie typu spektrum choroby afektywnej dwubiegunowej – występują epizody depresji i innych cech „dwubiegunowości”: np. krótkotrwałe hipomanie, częste nawroty depresji, obciążenie rodzinne chorobą afektywną dwubiegunową
  • Cyklotymia – przewlekłe zaburzenie nastroju – pomiędzy łagodnymi objawami depresji i stanami nieznacznie wzmożonego samopoczucia, które nie są nasilone w takim stopniu jak w epizodzie depresji i manii/hipomanii.

Według Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych ICD-10 afektywne zaburzenia nastroju obejmują grupy F30-F39

F30 Epizod maniakalny (ang. Manic episode)

  • F30.0 Hipomania
  • F30.1 Mania bez objawów psychotycznych
  • F30.2 Mania z objawami psychotycznymi
  • F30.8 Inne epizody maniakalne
  • F30.9 Epizod maniakalny, nieokreślony

F31 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe (ang.  Bipolar affective disorder)

  • F31.0 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod hipomanii
  • F31.1 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny bez objawów psychotycznych
  • F31.2 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod maniakalny z objawami psychotycznymi
  • F31.3 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod depresji o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu
  • F31.4 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji bez objawów psychotycznych
  • F31.5 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod ciężkiej depresji z objawami psychotycznymi
  • F31.6 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – epizod mieszany
  • F31.7 Zaburzenie afektywne dwubiegunowe, obecnie – remisja
  • F31.8 Inne zaburzenia afektywne dwubiegunowe
  • F31.9 Zaburzenia afektywne dwubiegunowe, nie określone

F32 Epizod depresyjny (ang. Depressive episode)

  • F32.0 Epizod depresji łagodny
  • F32.1 Epizod depresji umiarkowany
  • F32.2 Epizod depresji ciężki, bez objawów psychotycznych
  • F32.3 Epizod depresji ciężki, z objawami psychotycznymi
  • F32.8 Inne epizody depresyjne
  • F32.9 Epizod depresyjny, nieokreślony

F33 Zaburzenia depresyjne nawracające (ang.Recurrent depressive disorder)

  • F33.0 Zaburzenia depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny łagodny
  • F33.1 Zaburzenie depresyjne nawracające, obecnie epizod depresyjny umiarkowany
  • F33.2 Zaburzenie depresyjne nawracające, obecnie epizod depresji ciężkiej bez objawów psychotycznych
  • F33.3 Zaburzenie depresyjne nawracające, obecnie epizod depresji ciężkiej z objawami psychotycznymi
  • F33.4 Zaburzenie depresyjne nawracające, obecnie stan remisji
  • F33.8 Inne nawracające zaburzenia depresyjne
  • F33.9 Nawracające zaburzenia depresyjne nieokreślone

F34 Uporczywe zaburzenia nastroju [afektywne] (ang.Persistent mood [affective] disorders)

  • F34.0 Cyklotymia
  • F34.1 Dystymia
  • F34.8 Inne uporczywe zaburzenia nastroju [afektywne]
  • F34.9 Uporczywe zaburzenia nastroju [afektywne], nieokreślone

F38 Inne zaburzenia nastroju [afektywne] (ang. Other mood [affective] disorders)

  • F38.0 Inne występujące pojedynczo zaburzenia nastroju [afektywne]Epizod mieszanych zaburzeń afektywnych
  • F38.1 Inne nawracające zaburzenia nastroju [afektywne] Nawracające krótkie epizody depresyjne
  • F38.8 Inne określone zaburzenia nastroju [afektywne]

F39 Zaburzenia nastroju [afektywne], nieokreślone (ang. Unspecified mood [affective] disorder)

Źródła: psychiatria.pl, stat.gov.pl

Symptomy myśli samobójczych u osób z ChAD

Największy współczynnik podejmowanych prób samobójczych jest wśród osób w fazie mieszanej zaburzeń afektywnych, tzn. szybkich zmian faz depresji i manii. (ang. mixed depression). Naukowcy z Uniwersytetu w Barcelonie próbowali określić czynniki ryzyka podjęcia prób samobójczych przez pacjentów w fazie mieszanej i symptomy, które mogłyby pomóc lekarzom i rodzinie przeciwdziałać zagrożeniu.

Stan mieszany dramatycznie zwiększa ryzyko podjęcia próby samobójczej i śmierci chorego.

Badanie BRIDGE-II-MIX sponsorowane przez sanofi-aventis wykazało, że w stanach mieszanych nie sprawdzają się standardowe wytyczne przeciwdziałaniu samobójstwom (DSM-VI). Według obowiązujących kryteriów stan mieszany wskazywany był tylko u 12% pacjentów. Według kryteriów przyjętych przez badaczy – u 40%. Co oznacza dużo większą grupę osób bardzo silnie zagrożonych ryzykiem podjęcia próby samobójczej.

Wśród 2811 osób mających w wywiadzie epizod depresji ciężkiej 22% podejmowało próbę samobójczą. Wśród czynników, które w szczególności predysponowały do podjęcia takiej próby badacze wymienili zmianę lub wyłączenie terapii preparatami antydepresyjnymi z powodu epizodu manii lub hipomanii w krótkim czasie,  osoby oporne na leczenie antydepresantami, osoby chwiejne emocjonalnie i drażliwe.

W szczególności uczeni wymieniają trzy typy zachowań, które mogą wskazywać na skłonności samobójcze i ryzyko podjęcia próby samobójczej u osób cierpiących na chorobę dwubiegunową:

  • zachowania ryzykowne – dwukrotnie zwiększa ryzyko (OR=2,11)
  • pobudzenie psychomotoryczne – o prawie 50% (OR=1,42)
  • zachowanie impulsywne – o 26% (OR=1,26)

Kolejnymi czynnikami wymienianymi przez uczonych są zaburzenia osobowości typu borderline i uzależnienia.

Żródła: medscape.com, wikipedia

 

Zwiastuny depresji u chorych z ChAD

Depresja to zaburzenie nastroju, będące poważną chorobą psychiczną. Nie jest to przygnębienie, słabość czy lenistwo. Chorzy na chorobą afektywną dwubiegunową mogą zaobserwować u siebie symptomy nadchodzącego epizodu depresji – zwiastuny depresji. Obserwacja swojego nastroju i zachowania pomaga we wczesnej diagnozie i ewentualnej interwencji lekarza.

Zwiastuny depresji:

  • obniżenie nastroju, długotrwałe uczucie przygnębienia i zobojętnienia,
  • utrata zainteresowań i zdolności do odczuwania przyjemności,
  • unikanie ludzi, unikanie spotkań z przyjaciółmi,
  • brak apetytu i chęci przygotowania posiłku,
  • zwiększony apetyt na czekoladę
  • ogólne zmęczenie, potrzeba snu, ale sen jest nieefektywny,
  • osłabienie koncentracji, pogorszenie pamięci,
  • utrata zainteresowania swoim wyglądem, higieną, ubiorem,
  • bóle głowy i mięśni,

Warto w takim momencie porozmawiać z bliskim, pójść na grupę wsparcia, umówić się na wizytę do swojego terapeuty czy lekarza. Spędzać więcej czasu w dobrze oświetlonych pomieszczeniach, wyjść na spacer, zwiększyć swoją aktywność fizyczną. Warto przypomnieć, że bezsenność i zaburzenia snu są bardzo często związane z depresją, ale regulacja rytmu dobowego może ją skutecznie hamować.

IC na podstawie 10 dobrych rad profesora Łukasza Święcickiego. Jak żyć z chorobą dwubiegunową.