Dlaczego warto notować zmiany nastroju w dzienniczkach?

Portal TacyJakJa.pl proponuje narzędzia do odnotowywania zmian nastroju, a następnie drukowania wykresów. Czy na prawdę warto to robić?

Celem monitorowania własnego stanu jest poprawa porozumienia między pacjentem a lekarzem (terapeutą). Lekarz (terapeuta) często niesłusznie uważa, że stan psychiczny w jakim pacjent jest podczas wizyty, to typowy stan w którym pacjent ostatnio się znajduje.

Tymczasem sam fakt pójścia na wizytę oraz związane z tym niespecyficzne czynniki (np. w pobliżu gabinetu jest fajny sklep w którym można niedrogo kupić coś naprawdę, naprawdę fajnego i niedrogo!!), a także np. takie okoliczności jak termin wizyty (rano czy wieczorem, poniedziałek czy piątek) mogą mieć bardzo silny wpływ na chwilowy stan pacjenta. Oczywiście każdy może oceniać swój nastrój używając elektronicznego dzienniczka, jaki oferujemy.

Trzeba jednak pamiętać, że sam fakt, iż człowiek ocenia swój nastrój jako zły, albo nawet bardzo zły, wcale jeszcze nie znaczy, że osoba ta choruje na depresję. Jest bardzo wiele sytuacji życiowych, w których czujemy się smutni, czasem nawet tak smutni „jak nigdy dotąd”, jednak o tym, czy smutek ten ma charakter chorobliwy, inaczej mówiąc czy jest chorobą musi zdecydować lekarz, i to najlepiej lekarz psychiatra. Nie ma żadnego „cudownego” sposobu, żeby samemu sobie rozpoznać depresję. Różne ankiety drukowane w gazetach i publikowane w internecie mogą być dość pożyteczne, ale w żadnym wypadku nie pozwalają na rozpoznawanie chorób i odróżnianie ich od stanów, które chorobami nie są, chociaż są do chorób podobne. Może się zdarzyć, że czytając opis czyjejś choroby, np. depresji, myślimy sobie „o, ze mną jest tak samo!”. Możliwe, że rzeczywiście jest podobnie (choć naprawdę mało prawdopodobne, żeby było „tak samo”), ale to jeszcze wcale nie znaczy, że chorujemy na tę samą chorobę co osoba z którą się utożsamiliśmy.

Ten portal nie służy do rozpoznawania chorób afektywnych. Choroby rozpoznają lekarze.

dzienniczekDRobienie wykresu przez pacjenta umożliwia lekarzowi (terapeucie) spojrzenie na sprawę niejako z lotu ptaka. Chodzi tu raczej o trendy czy też tendencje (robi się coraz gorzej, robi się coraz lepiej czy też robi się coraz mniej stabilnie, robi się coraz bardziej stabilnie), a nie o szczegóły. Stąd też podczas samooceny stanu psychicznego nie warto się długo zastanawiać czy moje samopoczucie to na pewno minus dwa czy minus jeden – ważne, że nie plus trzy.

Różnica między samooceną osoby z ChAJ (Choroba Afektywną Jednobiegunową – Depresją) i ChAD (Chorobą Afektywną Dwubiegunową ) polega na tym, że pacjenci z ChAJ mogą się czuć jedynie źle, prawie dobrze lub dobrze i ich pogląd subiektywny jest równy sytuacji obiektywnej (w przybliżeniu, ponieważ zwykle otoczenie postrzega pacjenta jako nieco zdrowszego niż on sam siebie). Natomiast w ChAD z punktu widzenia obserwatora zewnętrznego może być również jedynie źle, prawie dobrze lub dobrze, jednak z punktu widzenia podmiotu, który się obserwuje wchodzą w grę takie sytuacje jak bardzo dobrze, niezwykle dobrze, super dobrze i tak dalej.

Te stany są oczywiście niezwykle trudne do samooceny, a część z nich jest do samooceny niemożliwa. Cenną informacją dla lekarza będzie to, że takie stany (podwyższenie nastroju i/lub napędu) w ogóle się zdarzają, nawet jeśli ocena ich nasilenia będzie zupełnie nieadekwatna. Na ogół pacjenci z ChAD bardzo zaniżają ocenę swoich górek, a otoczenie nieco zawyża taka ocenę. Bardzo ważne z punktu widzenia psychiatry jest także wychwycenie faz mieszanych, czyli wszystkich przejść przez 0 (szybkich i niestabilnych), więc i to powinno się na wykresie znaleźć. Szczegóły nie są istotne i nie o nie tu chodzi – chodzi o trend.

Monitorowanie swojego nastroju może być jednak przydatne także dla tych, którzy mają częste okresy obniżonego samopoczucia lub dosyć głębokie wahania nastroju

Prowadzony dziennik pomoże Ci obliczyć ile dni w roku przeżywasz faktycznie w złym lub dobrym nastroju. Pozwoli zaobserwować dynamikę objawów choroby i postępy w leczeniu. Pozwoli także poczynić różne obserwacje : np. czy ilość światła w twoim przypadku ma duży wpływ na nastrój i może powinieneś stosować fototerapię; A może gorzej się czujesz w okresach urlopu?

Dla osób świadomych objawów choroby dwubiegunowej Skala Oceny Samopoczucia (SOS) pomoże przewidzieć zmianę fazy choroby, a tym samym umożliwi zwrócenie się na czas o pomoc do lekarza i/lub kogoś z bliskiego otoczenia…

Konsultant Medyczny, Doc dr n. med. Łukasz Święcicki