Lit a kwas walproinowy w terapii choroby dwubiegunowej

lekiW lipcu 2011 roku Medscape donosi o dwu ważnych badaniach porównujących lit i kwas walproinowy w zakresie ich skuteczności w terapii choroby dwubiegunowej.

Pierwsze z nich, opublikowane w British Journal of Psychiatry, przeprowadzone zostało w Danii. W wyniku analizy ponad 4000 przypadków osób z chorobą afektywną dwubiegunową z okresu prawie 12 lat (!), wykazano, że pacjenci stosujący lit w porównaniu do osób leczonych kwasem walproinowym byli rzadziej kierowani do szpitala w trybie nagłym, rzadziej wymagali zmian w terapii, włączania dodatkowych leków z grupy antypsychotycznych czy przeciwdepresyjnych. A zatem leczenie litem było skuteczniejsze niż leczenie kwasem walproinowym. Odnotowano także bardzo korzystne działanie litu w stanach mieszanych, co jest nowym i ważnym spostrzeżeniem dla praktyki klinicznej.

W drugim badaniu, opublikowanym w American Journal of Psychiatry, przedstawiono analizę 100 historii chorób pacjentów z ChAD z doświadczeniem próby samobójczej. Tutaj niespodziewanie nie wykazano różnicy między grupą pacjentów leczonych litem a kwasem walproinowym, co przeczyłoby dotychczasowemu poglądowi, że lit najsilniej z grupy leków normotymicznych redukuje ryzyko próby samobójczej wśród pacjentów z ChAD. Jednakże sami autorzy przyznają, że analizowana grupa 100 osób jest zbyt mała, aby wysnuć daleko idące wnioski i postulują pilną potrzebę badań w zakresie farmakologicznych możliwości zmniejszenia ryzyka podejmowania prób samobójczych.

Co jest lepsze, lit czy  kwas walproinowy i jego pochodne?

Komentarz: Dr hab. med. Łukasz Święcicki, Prof. nadzw. IPiN

Wydawałoby się, że jest to dobre pytanie, a odpowiedź z pewnością interesuje wielu chorych i ich lekarzy. Jednak tak naprawdę na tak zadane pytanie w ogóle nie da się odpowiedzieć (a szkoda). Bo to nie takie proste. Niestety trzeba odpowiedzieć pod jakim względem lepszy i dla kogo lepszy.

Pierwsze z tych pytań dodatkowych jest, przynajmniej teoretycznie, prostsze – można badać różne aspekty działania. Można na przykład sprawdzać, w której grupie chorych – leczonych litem cz też pochodnymi kwasu walproinowego – później (czy wcześniej) nastąpi nawrót depresji (lub nawrót manii, lub dowolna faza), można oceniać w której grupie było mniej osób wymagających w danym okresie czasu hospitalizacji, ale można też oceniać subiektywną jakość życia pacjentów, albo sprawdzać w której grupie było mniej prób samobójczych lub samobójstw dokonanych. I niestety z dużym prawdopodobieństwem, jak to zresztą wynika z cytowanych w Medscape badań, odpowiedzi na pytania będą różne. Jeśli chodzi o pierwszą część pytań (wydłużenie czasu remisji, zmniejszenie ryzyka hospitalizacji) to w badanej grupie lit był lepszy niż walproiniany. Jeśli chodzi o samobójstwa – nie stwierdzono różnicy. Trzeba jednak uświadomić sobie, że samobójstwo i próba samobójcza to zjawiska niezwykle złożone. Ich wystąpienie z całą pewnością zależy od bardzo wielu czynników, z których metoda leczenia jest tylko jedną z wielu. Czy w tej sytuacji nie można uzyskać odpowiedzi na pytanie zadane w tytule? Moim zdaniem można, ale potrzebne są badania na bardzo dużej grupie, zdecydowanie o wiele, wiele większej niż ta, która uczestniczyła w badaniu wspomnianym w Medscape. Jest wówczas szansa na „wyzerowanie się” różnych czynników wpływających na wynik, a wpływ leków może się ujawnić. Stąd też jak mi się wydaje w olbrzymich, choć nie prospektywnych i nie randomizowanych, badań populacyjnych lit jest jednak o wiele skuteczniejszy jeśli chodzi o zapobieganie samobójstwom. Autorka komentarza w Medscape sugeruje, że te wyniki są częściowo przynajmniej artefaktami, moim zdaniem jest dokładnie przeciwnie – to wyniki badania prospektywnego, ze względu na absolutnie niewystarczającą liczebność grupy, są zafałszowane.

Pozostaje jeszcze druga część wątpliwości – dla kogo jest lepszy dany lek. Z dużym prawdopodobieństwem grupa osób z ChAD nie jest grupą jednorodną, wchodzący w jej skład pacjenci istotnie różnią się między sobą. Jednak na ten temat wiemy zbyt mało, żeby w obecnej chwili zaproponować dobry schemat badania. Na razie nie uzyskamy wiarygodnej odpowiedzi na takie pytanie, ale możemy przyjąć, że prawie na pewno są osoby, dla których lepsze będą walproiniany i są takie, dla których lepszy będzie lit. A dla bardzo wielu najlepsze będzie leczenie skojarzone oboma lekami!

Na podst.
Br J Psychiatry. 2011;199:57-63
Am J Psychiatry. Published online July 18, 2011

Może Ci się również spodoba

Dodaj komentarz